Monday, April 21, 2014

ဗမာျပည္တဝွန္းအကုန္ တို႔အိမ္မွတ္ပါ တို႔ယာမွတ္ပါ

စာေရးဆရာ ‘ေနဝင္းျမင့္’ ေရးတဲ့ ‘ခရီးႏိုင္ငံေရး’ စာအုပ္ထဲက ‘ဆားလင္းႀကီး’ ကို ကူးယူေဖၚျပလိုက္ပါတယ္။ လက္ပန္းေတာင္းေတာင္ရ့ဲ ေနာက္ခံ၊ ခ်င္းတြင္းျမစ္အေနာက္ဖက္ေဒသရ့ဲ ေနာက္ေၾကာင္း၊ ျမန္မာႏိုင္ငံရ့ဲ သဘာဝသမိုင္း စတာေတြကို စာေရးဆရာတဦး ျမင္သိသလို ဖတ္သိႏိုင္ၾကပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္လဲ ေတာင္ယမားေဘးမွာ ေမြးခဲ့ပါတယ္။

ဆားလင္းႀကီး

မံုေရြးေၾကးမံုကို ေက်ာ္ၿပီဆိုသည္ႏွင့္ အေနာက္လွမ္းလွမ္းျမစ္ရိုးတန္းဆီက လက္ပန္းေတာင္းေတာင္ညိ့ဳညိ့ဳကို ျမင္ရၿပီ။ မထြန္မယက္ရေသးေသာ ကြင္းျပင္က်ယ္က ေတာင္ေျခအထိေရာက္သည္။ ထန္းပင္ေတြက ေတာင္ေျခဆီမွာ ထိုးထိုး ေထာင္ေထာင္။ လက္ပန္းေတာင္းက ဗန္႔က်ီတိုက္နယ္၏ ပုပၸားျဖစ္သည္။ သည္နယ္၏ အမွတ္လကၡဏာလည္း ျဖစ္သည္။ သည္ေတာင္ေျခမွာ ျမစ္မင္းခ်င္းတြင္းရွိလိမ့္မည္။

“ကၽြန္ေတာ္တုိ႔နယ္က ေရွးဖြဲ႕စည္းပံုနဲ႔ေျပာရင္ ပန္းခ်ီတုိက္ဝင္ေဒသႀကီး ဆရာရဲ႕႕႕႕ ေရွးက ဗန္႔က်ီေခၚတာပဲ႕႕႕ အင္းဝေခတ္က ေက်ာက္စာတစ္ခ်ပ္မွာ ‘ပင္ေကႅယ္’ လို႔ ေရးတယ္႕႕႕ ေညာင္ရမ္း ေခတ္မွာ ပန္းခ်ီတယ္တုိ္က္ေခၚၿပီး ကုန္းေဘာင္ေခတ္မွာ ဗန္႔က်ီျဖစ္လာတာခင္ဗ်႕႕႕ အေရွ႕မွာ ခ်င္းတြင္း၊ အေနာက္မွာ ပံုေတာင္ရိုး၊ ေျမာက္မွာ ေျမာက္ယမား၊ ေတာင္ယမားနဲ႔ မ်ားမ်ားႀကီး ခမ္းနားခဲ့တဲ့အရပ္ေပါ့ဗ်ာ”

ကၽြန္ေတာ့္ကို ကားတစ္စီးႏွင့္လာႀကိဳသူက ေျပာေနျခင္းျဖစ္သည္။ ကၽြန္ေတာ့္ခရီးစဥ္က ေပါင္းဝ၊ ေက်ာက္ေမွာ္။ ေပါင္းဝမွာ ဆရာဦးေအာင္သင္း ေစာင့္ေနၿပီ။ သည္ကၿပီးေတာ့ ဘုတလင္နယ္ထဲက ရြာတစ္ရြာမွာ ေဟာရမည္။ သည္ကဆက္ေတာ့ ဒီပဲယင္းနယ္ တင္းတိမ္ရံ။ လာႀကိဳသူက ‘ကိုမွန္ေျပာင္း’ ဟု ဆိုေလသည္။ နာမည္ႏွင့္လိုက္ေအာင္ ပိန္ရွည္ရွည္ ေခါင္းႀကီးႀကီးျဖစ္၍ စကားေျပာသည့္အခါ စာသံေပသံပါတာ သတိထားမိသည္။ ကၽြန္ေတာ္က လက္ပန္းေတာင္းေတာင္ကို ေငးေနလို႔ ေျပာလိုက္ပံုရသည္။ ကိုမွန္ေျပာင္းက ဆလင္းႀကီး (ဆားလင္းႀကီး) သား။ မိန္းမက ဘုတလင္ ေက်ာက္ေရအိုးသူ။ ကားဂိတ္ထိုးေတာ့ မံုရြာ။

“လက္ပန္းေတာင္းေတာင္က ဆဒၵန္ဆင္မင္းမ်ား ဝပ္စင္းေနသလိုကိုး ဆရာရဲ႕႕႕႕” ကိုမွန္ေျပာင္းက ဆဒၵန္ဆင္မင္းဇာတ္မ်ား ခင္းေနဦးမွာလား။ ရသည္။ ရြတ္ေတာ့ ဆိုေတာ့လည္း အဟုတ္။ ကိုမွန္ေျပာင္းေျပာသလို ဆင္းလင္းႀကီးနယ္က ပန္းခ်ီတုိက္ဝင္ၿမိဳ႕ ျဖစ္သည္။ ပဒံုမင္းလက္ထက္ နယ္နိမိတ္မ်ဥ္းသတ္မွတ္သည့္အခါ အေရွ႕ေတာင္တြင္ ယမားစည္သူကန္းရိုး၊ ထိုမွ ေျမာက္သို႔ တင္ေတာင္၊ ရွင္မဥၨဴေတာင္၊ မင္းယာကုန္း၊ ေတာင္တကာ ေညာင္ပင္၊ ေက်ာက္ႀကီး။ ထိုမွ အေနာက္သို႔ ေျမာက္ယမား၊ ထုိမွ ဗန္႔က်ီေတာင္ရိုးတန္းအတုိင္း ေတာင္သို႔ ေတာင္ယမားအထိ။ ေတာင္ယမားက ေရွ႕ကို တက္ေသာ္ ယမားစည္သူ။

“လက္ပန္းေတာင္းေတာင္္ကို ကၽြန္ေတာ္ျမင္တာက တစ္မ်ဳိး ကိုမွန္ေျပာင္းရဲ႕႕႕႕ ကၽြန္ေတာ္ျဖင့္ မံုရြာခရီးကိုလာရတုိင္း သည္ေတာင္ေတြကို မွတ္မွတ္ရရၾကည့္ျဖစ္တယ္႕႕႕ ေရွးက ကြမ္းပန္းထည့္တဲ့ ပန္းေတာင္းနဲ႔တူလို႔ ပန္းေတာင္ေတာင္ ေခၚၾကတယ္ထင္တာပဲ႕႕႕ ေၾကးစင္ေတာင္တုိ႔၊ စံပယ္ေတာင္တို႔လည္း လွတာပါပဲ”

“အဲသည္ေတာင္ေတြက မရွိေတာ့ဘူးဆရာရဲ႕ ၾကြင္းက်န္ေသာ ကာပရုပ္အက်န္ကို သုသာန္မွာ သဟာယတစ္တုိ႔ စ်ာပနာျပဳခဲ့ၿပီေကာခင္ဗ်ာ႕႕႕ ဆရာ့ႏွယ္ တတ္သိအေက်ာ္ သမားေတာ္မ်ားနဲ႔ေတာင္ မကုလိုက္ရပါဘူးဗ်ာ႕႕႕ ဟိုအရင္ ေတာင္မုိ႔မို႔က အခုေတာ့ က်င္းႀကီးနက္ သြားလိုက္တာ အဝီစိကို လြန္နဲ႔မ်ားေဖာက္ရင္ လက္တစ္ကမ္း လိုေတာ့တယ္”

ေအာက္ခ်င္းတြင္းျဖစ္ဝွမ္းသည္ သဘာဝအားျဖင့္ ေက်ာက္စရစ္၊ ဂဝံႏွင့္ ေျမေစးမ်ားေသာ ပထဝီဝင္ျဖစ္သည္။ ေအာက္ခ်င္းတြင္းနယ္ကို ခ်င္းတြင္းျခား၍ အေရွ႕အေနာက္ခြဲသည့္အခါ မံုရြာနယ္ႏွင့္ ယင္းမပင္ (ယင္းမာပင္) နယ္အျဖစ္ ႏွစ္ျခမ္းကြဲသည္။ ကိုမွန္ေျပာင္းက မံုရြာက အေရွ႕ ဘက္အိတ္ေထာင္၊ ယင္းမာပင္က အေနာက္ဘက္အိတ္ေထာင္လို႔ တင္စားသည္။ ခ်င္းတြင္းက ဇစ္ (Zip) တဲ့။ ကိုမွန္ေျပာင္းက ကဗ်ာဆန္လွခ်ည့္လားဆိုေတာ့ ကၽြန္ေတာ့္အဘိုးက ေမာင္းေထာင္းသား ဆိုျပန္ေလသည္။ ဆရာႀကီး သခင္ကိုယ္ေတာ္မႈိင္း၏စာ၊ သံခ်ဳိ ဦးေက်ာ္လွ၏ စာေတြကိုပါ ရသည္ဆိုလို႔ အံ့ၾသရသည္။

“အေရွ႕ဘက္အိတ္ေထာင္မွာ မံုရြာ၊ ဘုတလင္၊ အရာေတာ္နယ္ေတြပါတယ္႕႕႕ အေနာက္ဘက္အိတ္ေထာင္မွာ ဆလင္းႀကီး၊ ကနီနဲ႔ ပုလဲနယ္ေတြပါတယ္႕႕႕ သည္နယ္ေတြက က်ဳပ္တုိ႔ဘိုးဘြားမ်ားေခတ္က ေတာႀကီးနက္လြန္းလို႔ ထတဲ့ သူပုန္ေတာင္ အဂၤလိပ္က ရွာမရဘူးတဲ့႕႕႕ အခုေတာ့ ႏြားရိုက္ဖို႔ နကန္ေတာင္ လုပ္စရာအပင္မရွိေတာ့ဘူး”

ကိုမွန္ေျပာင္း၏ ရူပကအလကၤာ။ ခ်င္းတြင္းအေရွ႕ဘက္မွာ ေသာ္တာေတာင္၊ ေက်ာက္ကာေတာင္၊ ႏြယ္ေခြေတာင္၊ ဖိုးေခါင္းေတာင္၊ ေရႊျမင္တင္ေတာင္ေတြ၊ ခေမာက္ေတြ စုထားၾကသလိုရွိၾကသည္။ ျမစ္အေနာက္ဘက္မွာေတာ့ ေရႊေတာင္ဦးေတာင္၊ ေက်ာက္မ်က္ ေတာင္၊ ေၾကးစင္ေတာင္၊ ခေမာက္ေတာင္၊ စံပယ္ေတာင္၊ လက္ပန္းေတာင္းေတာင္႕႕႕။

“အခုေတာ့ က်ဳပ္တုိ႔အေနာက္ဘက္က ပထဝီပ်က္ၿပီဆရာရဲ႕႕႕႕ က်ဳပ္ေဆြမ်ဳိးေတြလည္း မိုးမရြာလို႔ ႏွမ္းတစ္ရာသီ ပ်က္ၿပီ႕႕႕ ေမာင္းေထာင္ ဦးေက်ာ္လွ သံခ်ဳိထဲကလိုပါဗ်ာ႕႕႕ သည္ၾကားထဲ လယ္ေတြက မေသခ်ာေတာ့ဘူးခင္ဗ်” “ေျပာပါဦး ကိုမွန္ေျပာင္းရဲ႕” “ခိုက္ရန္ေတြအျဖာျဖာႏွင့္၊ ဘဏ္တုိက္မွာ သြင္းကာထားေလသည့္၊ ဒဂၤါးေတြ သီးသီနည္းေသာေၾကာင့္၊ ေငြခြဲပံု ႏိုင္ငံေရးရယ္ႏွင့္၊ ေခ်းႏွင့္ပါ ႕႕႕ ဆင့္ကာေတာင္းေခ်ေပါ့ ႕႕႕ ရြာေပါင္းစံု ဘယ္လိုလုပ္ရပါ့ ႕႕႕ ေခါင္းကုတ္ၾကျပန္ ဆိုသာလို ျဖစ္ကုန္ၾကၿပီ ႕႕႕ ေငြခြဲပံု ႏိုင္ငံေရးေပါ့ဗ်ာ ႕႕႕ ေတာင္သူေတြ ေခါင္းကုတ္ၾကရရံုမကဘူး႕႕႕ ဆံပင္ပါ ကၽြတ္ရတဲ့ကိတ္းခင္ဗ်”

၁၂၇၉ ခုႏွစ္ေလာက္ဆီက အဂၤလိပ္အစိုးရဘ႑ာေငြ နည္းခ်ိန္ျဖစ္၍ တိုင္းျပည္လူထုခမ်ာ ပင္ပန္းဆင္းရဲၾကပံုကို သံခ်ဳိဆရာ ေမာင္းေထာင္းဦးေက်ာ္လွက သံခ်ဳိေရးသည္။ ဦးေက်ာ္လွ၏ သံခ်ဳိထဲက တစ္ပိုဒ္ကို ရြတ္ျပျခင္းျဖစ္သည္။ အဂၤလိပ္အစိုးရဘဏ္တုိက္မွာ ေငြးနည္းတိုင္း ေတာင္သူေတြ ဒုကၡေရာက္ရသည္။ အေၾကြးတင္ၾကသည္။

ကားက မံုရြာကိုေက်ာ္ၿပီ။ အလံုကိုဝင္ေတာ့မည္။ အလံုကို ဝင္ေတာ့မည္။ အလံု ျမစ္ကူးတံတားကိုျဖတ္လွ်င္ အေနာက္ဘက္ကမ္း ဆင္းလင္းႀကီးကိုဝင္ၿပီ။ အလံုကားေရွးက ပဒံုေခၚေသာ ၿမိဳ႕ျဖစ္သည္။ သလႅာဝတီ (ခ်င္းတြင္း) ျမစ္အေနာက္ ေက်ာက္မ်က္ရြာက ေမာက္သရက္အထိ လီမိတက္ကုမၸဏီသူေဌးတို႔ သတၱဳသိုက္ရွာခဲ့သည့္အေၾကာင္း ဦးေက်ာ္လွ၏ သံခ်ဳိတစ္ပုဒ္မွာပါသည္။ ဒါကလည္း ကားဆရာ ကိုမွန္ေျပာင္း ရြတ္ျပမွ သိရျခင္းျဖစ္သည္။

‘ကမ္းနီေတာင္ ဗန္႔က်ီတိုက္တြင္မွ၊ ေခ်ာ္မိုက္ရံု လံုဖိုပထဗ်ာႏွင့္၊ ထိုေဖဇာ ေနရာေဟာင္း ေပထင့္၊ လက္ပေတာင္း ေတာင္,ေျမာက္ ေစာင္းသို႔တက္ခဲ့ရင္၊ ေက်ာက္မ်က္ေတြ ေဗြပလႅင္ႏွင့္၊ ေရႊျမင္တင္ေတာင္ညိဳစြန္းက၊ ဖိုဝန္းေျမ ဂေဟစပ္သည့္ ထူးျမတ္လွ ေတာင္ထက္ေတာင္။ ကုန္းတစ္ေထြ ေရသယံဇာႏွင့္၊ အနႏ ၱာေလာဟာထည့္လို႔၊ ၾကာေစ့သရံ၊ သံပရြက္ႏွင့္ ဒန္ထြက္သည့္ ထိုေတာင္ထြတ္ေတြက၊ သြတ္ ကၽြတ္ျဖဴ မွန္အေရာင္ႏွင့္၊ လွ်ံေျပာင္ေျပာ ဖန္ေဆာင္ က်မ္းငဲ့ျပင္၊ ဗဟန္းရယ္ျဖဴဝါပ၊ ျမင္းသီလာ ဒုတၳာနဂသြဲ႕ ေတြက စိမ္းျပာလဲ့ေမွာ္’

ကိုမွန္ေျပာင္းက ေရွးကပင္ လက္ပန္းေတာင္ ေတာင္တစ္ေလွ်ာက္ကုန္းသယံဇာတ၊ ေရ သယံဇာတ ေပါမ်ာသည့္အေၾကာင္း၊ ဒန္၊ သြတ္၊ ကၽြတ္ (ဂၽြတ္)၊ ဗဟန္းျဖဴ ဗဟန္းဝါ၊ ျမင္းသီလာ၊ ဒုတၳာ၊ နာဂသြဲ႕ေတြ ေပါၾကြယ္ဝသည့္အေၾကာင္း တစ္လမ္းလံုးေျပာလာခဲ့သည္။ ဦးေက်ာ္လွ၏ သံခ်ဳိမွာပါသည့္ ၾကာေစ့သရံ သံပရြတ္ဆိုတာက သံမ်ဳိး ၁၆၇ မ်ဳိးတြင္ပါသည့္ ၾကာေစ့သံ၊ ပရြတ္သံေတြကို ေျပားျခင္းျဖစ္သည္။ သြတ္က ေလးညင္းဝါေယာ ဓာတ္ပါေသာ သံတၱဳျဖစ္သည္။ ဒန္ကေတာ့ ျမန္မာ အဂၢိရတ္ပညာတြင္ ေၾကးနီကို ဆိုလိုသည္။ ဒုတၳာကလည္း ခိုင္မာေသာ ေၾကးနီဓာတ္ပါသည္။ ဂၽြတ္ကေတာ့ ဓာတ္ႏုဓာတ္ရင့္ကို ေခ်စားႏုိင္ေသာ သတၱိရွိသည္။ ျမင္းသီလာက ေဆးဒန္းနီျဖစ္သည္။ ဗန္႔က်ီနယ္ေတာင္ေတြမွာ အဖိုးတန္သတၱဳေတြ ေအာင္းေနတာ ကလည္း သဘာဝ၏ လက္ေဆာင္မဟုတ္ေလာ။

ကိုမွန္ေျပာင္းက ေျမာက္ယမားေခ်ာင္းတံတားကို ျဖတ္သည္။ ယမားေခ်ာင္းက ခ်င္းတြင္းျမစ္ထဲ ဝင္အံ့လုလု ေနရာျဖစ္၍ သည္ေနရာမွာ ေခ်ာင္းျပန္႔ က်ယ္သည္။ သည္တစ္ဝိုက္ မွာ တဲစုကေလးေတြ ရွိသည္။ ေျမေတြ ပံုထားၾကတာကလည္း ေတာင္ပို႔ကေလးေတြႏွင့္ပင္ တူေတာ့သည္။ ဘယ္ဘက္မွာေတာ့ ေျမေတာင္ႀကီး ျမင့္လွသည္။ လက္ပန္းေတာင္းေတာင္ကေတာ့ မႈိင္းေတာအျပာျဖင့္ မိုးလ်က္ရွိသည္။ ကိုမွန္ေျပာင္းက ကားကို လမ္းေဘး ခ်ရပ္လိုက္သည္။ မနီးမေဝးကလူဖို႔ ေျမေတာင္ႀကီးကို ၾကည့္သည္။

“ေျမေတြပံုထားတာနဲ႔ေတာ့ ေတာင္ျဖစ္မလာဘူးဆရာရ့ဲ ႕႕႕၊ က်ဳပ္တို႔က ေတာင္ေတြကို ခ်စ္တာ ႕႕႕၊ က်ဳပ္က က်ဳပ္တို႔ ငယ္ငယ္ကတည္းက လည္ေခ်ာင္းကြဲေအာင္ဆိုခဲ့ရတဲ့ အမ်ဳိးသား သီခ်င္းကို အင္မတန္ ႀကိဳက္တယ္႕႕႕၊ ‘ျပည္ေထာင္စုအေမြ အၿမဲတည္တဲ့ေစ အဓိ႒ာန္ျပဳေပ’ တဲ့ ႕႕႕ က်ဳပ္တို႔လူမ်ဳိးက တစ္ေလွ်ာက္လံုး သစၥာဆိုခဲ့ၾကတာ မဟုတ္ဘူးလားဗ်ာ ႕႕႕ အေမြဆိုတာ ရုပ္ဝတၳဳ အေမြေရာ စိတ္အေမြေရာ ပါတာကိုးခင္ဗ် ႕႕႕။ ရုပ္အေမြက က်ဳပ္တို႔ တုိင္ျပည္က သဘာဝ ေတာေတာင္ေရေျမေတြအားလံုး ပါသလို၊ စိတ္အေမြႊက ဒါေတြ မေပ်ာက္ပ်က္ေအာင္ ထိန္းသိမ္းၾကရမယ္ဆိုတဲ့ ဘိုးဘြားေတြ ထားခဲ့တဲ့စိတ္ကိုေျပာတာ ဟုတ္ကဲ့လား ဆရာရဲ႕ ႕႕႕”

ကၽြန္ေတာ္က ေခါင္းညိတ္ျပေတာ့ ကိုမွန္ေျပာင္းက ကားေပၚျပန္တက္သည္။ ပါးစပ္ထဲက ကြမ္းဖတ္ေတြကို ထြီးခနဲ ေထြးထုတ္သည္။ ေရသန္႔ဘူးကို ေမာ့ေသာက္သည္။ သြားၾကစို႔တဲ့။ သည့္ေနာက္ေတာ့ ကိုမွန္ေျပာင္းဆီက အသံတိတ္သြားျပန္ေလသည္။ ကၽြန္ေတာကလည္း ကိုယ့္အေတြးႏွင့္ကိုယ္။ တေအာင့္ေလာက္ရွိမွ ေျပာျပန္ေလ၏။

“ ‘တစ္သိန္းတန္စႏၵကူး၊ ေန႔က်ဴးပုဒ္ရက္တက္ေရ ႕႕႕ အဘိုးငယ္မတန္ဘဲ လဲထပ္ၾကေပ’ လို႔ ဆရာႀကီး သခင္ ကိုယ္ေတာ္မႈိင္းရဲ႕ သခင္ဋီကာမွာ ဖတ္ရတယ္ ႕႕႕ ေကာင္းလိုက္တဲ့ ဆရာႀကီးႏွယ္ ႕႕႕ တို႔ဗမာသီခ်င္းထဲက စာကိုလည္း က်ဳပ္က ႀကိဳက္ေသးတာ ႕႕႕ ‘ဗမာျပည္တဝွန္းအကုန္ တို႔အိမ္မွတ္ပါ တို႔ယာမွတ္ပါ’ ဆိုတာေလ ႕႕႕”

ကိုမွန္ေျပာင္း ကြမ္းတစ္ရာ ထုတ္ဝါးျပန္ေလ၏။ ကြမ္းတံေတြးကို ပ်စ္ခနဲ ေထြးျပန္ေလ၏။ ဆလင္းႀကီး (ဆားလင္းႀကီး) ကို ဝင္ေတာ့မည္။ ဆဒၵန္ဆင္မင္း ဝပ္စင္းသည္ႏွင့္တူေသာ လက္ပန္းေတာင္းေတာင္သည္ပင္ ေနာက္ဆီမွာ က်န္ရစ္ခဲ့ၿပီ။ ဆဒၵန္ပ်ဳိ႕က စာတခ်ဳိ႕ကို သတိရေနခဲ့သည္။

‘စက္ဟုန္သရ၊ ဆိပ္ရည္ဝျဖင့္၊ သားမ်ားေသမင္း၊ မုဆိုးခြင္းသား’

(မွတ္ခ်က္။ ကြ်န္ေတာ္လဲ ‘လက္ပံေတာင္းမွာ သမင္ျပစ္ထြက္ျခင္း’ ကိုေရးဘူးေသးတယ္။ ေဒါက္တာတင့္ေဆြ)