Sunday, June 16, 2013

မေရးခ်င္ေပမဲ့ ေရးရတဲ့ ဘာသာေရး

ကေန႔ကမာၻမွာ ဘာသာေရးေတြ မ်ားလာတယ္။ ကိုယ့္ဘာသာအတြက္ လံုးပမ္းမႈေတြကလဲ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိလာတယ္။ အခုမွေတာ့ မဟုတ္ပါ။ ဘာသာေရးစစ္ေတြ အမ်ားၾကီး တိုက္ခဲ့ၾကျပီးျပီ။ မွတ္တမ္းတင္ခံထားရျပီးျဖစ္တဲ့ Wars by religion ဘာသာေရးစစ္ပြဲေတြက ဘာသာတရား (၃) မ်ိဳးနဲ႔ဆိုင္တယ္။ Christianity ခရစ္ယန္၊ Islam အစၥလမ္ နဲ႔ Judaism ဂ်ဴးဘာသာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

Major religious wars အဓိကဘာသာေရးစစ္ပြဲၾကီးေပါင္း (၆) ခုျဖစ္ခဲ့ျပီးပါျပီ။ ျမန္မာႏိုင္ငံ ဘယ္တံုးကမွ ပါခဲ့ပါ။
(၁) ခရူးဆိတ္စစ္ပြဲ၊ ဥေရာပ၊ ၁ဝ၉၅-၁၂၉၁ ခုႏွစ္၊ အစၥလမ္ ႏွင့္ ခရစ္ယန္၊ ေသဆံုးသူေပါင္း = ၁ဝဝဝ,ဝဝဝ-၃ဝဝဝ,ဝဝဝ။
(၂) ျပင္သစ္ဘာသာေရးစစ္ပြဲ၊ ပရိုတက္စတင့္ ႏွင့္ ရိုမင္ကက္သလစ္၊ ၁၅၆၂-၁၅၉၈ ခုႏွစ္၊ ေသဆံုးသူေပါင္း = ၂,ဝဝဝ,ဝဝဝ - ၄,ဝဝဝ,ဝဝဝ။
(၃) အႏွစ္ ၃ဝ စစ္ပြဲ၊ ဟိုလီရိုမင္အင္ပါယာ၊ ပရိုတက္စတင့္ ႏွင့္ ရိုမင္ကက္သလစ္၊ ၁၆၁၈-၁၆၄၈ ခုႏွစ္အတြင္း၊ ေသဆံုးသူေပါင္း = ၃,ဝဝဝ,ဝဝဝ - ၁၁,၅ဝဝ,ဝဝဝ။
(၄) ႏိုက္ဂ်ီးရီးယားျပည္တြင္းစစ္၊ အစၥလမ္ ႏွင့္ ခရစ္ယန္၊ ၁၉၆၇-၁၉၇ဝ ခုႏွစ္၊ ေသဆံုးသူေပါင္း = ၁,ဝဝဝ,ဝဝဝ - ၃,ဝဝဝ,ဝဝဝ။
(၅) လက္ဘႏြန္ျပည္တြင္းစစ္၊ ၁၉၇၅-၁၉၉ဝ အထိ၊ ဆူနီ-ရွီယိုက္ ႏွင့္ ခရစ္ယန္၊ ေသဆံုးသူေပါင္း = ၁၃ဝ,ဝဝဝ-၂၅ဝ,ဝဝဝ။
(၆) ဒုတိယဆူဒန္ ျပည္တြင္းစစ္၊ အစၥလန္ ႏွင့္ ခရစ္ယန္၊ ၁၉၈၃-၂ဝဝ၅ အထိ၊ ေသဆံုးသူေပါင္း = ၁,ဝဝဝ,ဝဝဝ-၂,ဝဝဝ,ဝဝဝ။

Religious conflict ဘာသာေရးပ ပဋိပကၡေပါင္း (၇) ခုရွိသြားျပီ။ ျမန္မာႏိုင္ငံ ဘယ္တံုးကမွ မပါခဲ့ပါ။
(၁) Palestine and Israel ပါလစၥတိုင္း-အစၥေရးလ္၊
(၂) Pakistan and India ပါကစၥတန္-အိႏၵိယ၊
(၃) Ethiopia – Somalia အီသီယိုးပီးယား-ဆိုမာလီ၊
(၄) Nigerian conflict ႏိုက္ဂ်ီးရီးယား၊
(၅) Buddhist Uprising ဗုဒၶဘာသာ၊ (ဗီယက္နမ္ ၁၉၆၆)၊
(၆) Chinese conflict တရုပ္ နဲ႔
(၇) Lebanese Civil War လက္ဘႏြန္ျပည္တြင္းစစ္ေတြျဖစ္ၾကတယ္။

ဘာသာေရးပုလိပ္
Islamic religious police အစၥလမ္ဘာသာ ရဲတပ္ဖြဲ႔ဆိုတာကို Sharia ရွရီးယား မြတ္ဆလင္ၾကီးစိုးရာ ေနရာေတြမွာ Mutaween နာမည္နဲ႔ဖြဲ႔ထားတယ္။ ေဆာ္ဒီအာေရးဗီးယားက အဓိကျဖစ္တယ္။ ကေနဒါမွာလဲ ရွိတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ မရွိပါ။ မရွိသင့္ပါ။

ျမန္မာျပည္မွာ ထူးျခားတာက ဗုဒၶဘာသာကို ႏိုင္ငံေတာ္ဘာသာအျဖစ္လုပ္ဘို႔ ၾကိဳးစားမႈေၾကာင့္ ေနာက္ဆက္တြဲေတြ ျဖစ္ခဲ့ဘူးတယ္။ ဗုဒၶဘာသာတပ္ ဆိုတာေတာ့ ရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ သူ႔အကန္႔အသတ္နဲ႔သူ ျဖစ္ျပီး၊ ဘာသာေရးအတြက္ လက္နက္ကိုင္ခဲ့ၾကတာလဲ မဟုတ္ပါ။ နာမည္ေျပာင္းသင့္တယ္လို႔ ယူဆပါတယ္။

Anti-discrimination acts ဘာသာေရးခြဲျခားမႈမလုပ္ရ အက္ဥပေဒထားတဲ့ ႏိုင္ငံေပါင္း (၁၇) ခုရွိတယ္။ ၾသစေၾတးလ်၊ ဘယ္လ္ဂ်ီယမ္၊ ဘိုလီးဗီးယား၊ ကေနဒါ၊ အီးယူ၊ ျပင္သစ္၊ ဂ်ာမဏီ၊ ေဟာင္ေကာင္၊ အိႏၵိယ၊ အစၥေရးလ္၊ နယ္သာလင္၊ ပိုလန္၊ ရုရွား၊ ေတာင္အာဖရိက၊ ယူေက နဲ႔ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုအျပင္ ႏိုင္ငံတကာဆိုတာလဲရွိတယ္။

Religious Prejudice ဘာသာေရးဘက္လိုက္အျမင္ ဆိုတာလဲ ရွိပါေသးတယ္။ စိတ္ထဲမွာ လူတိုင္းနီးပါး ဘက္လိုက္မႈ မကင္းၾကပါ။ ဒါေပမဲ့ သူမ်ားကို ေစာ္ကားတာအထိ မျဖစ္သင့္ပါ။ Anti-Hindu prejudice ဟင္ဒူ ဘက္လိုက္အျမင္ကို ပါကစၥတန္နဲ႔ ဘဂၤလားဒက္ရွ္ ႏိုင္ငံေတြမွာ ရွိတယ္။ မေလးရွားမွာလဲ ရွိတယ္။ Religious Sentiment ဘာသာေရးစိတ္ဓါတ္ ဆိုတာလဲ ဘာသာတိုင္းမွာရွိၾကတယ္။ ကိုယ့္သာသာ မဟုတ္တာကို ဆန္႔က်င္စိတ္ထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ မွတ္တမ္းက ေခတ္မီတာလားေတာ့ မေျပာတတ္ပါ။ အခုထိ ဗုဒၵဘာသာ မပါေသးပါ။

ခုတေလာ တခ်ိဳ႕က လိုခ်င္တာရွိလာရင္ ႏိုင္ငံတာကို ကိုးကားတာေတြၾကားရတယ္။ “ႏိုင္ငံတကာစံေတြနဲ႔ ကိုက္ရဲ႕လား” ဆိုတဲ့ အေမးမ်ိဳး ေမးၾကတယ္။ ႏိုင္ငံအားလံုးထဲမွာ အမ်ားစုဆိုတာကို ႏိုင္ငံတကာလို႔ ေျပာတာပါ။ ကမာၻ႔ကုလသမဂၢကေန ျပ႒ာန္း၊ ခ်မွတ္ထားတိုင္း ၁၉၆ ႏိုင္ငံ အားလံုးက လိုက္နာတယ္ဆိုတာ မရွိသေလာက္ပါ။

ျမန္မာျပည္မွာ ေျပာင္းလဲမႈေတြနဲ႔အတူ အမီလိုက္ခ်င္စိတ္၊ ေက်ာ္တက္ခ်င္စိတ္ေတြ ရွိတာထဲမွာ ေကာင္းတဲ့ဟာေတြကို ေထာက္ခံအားေပးျပီး၊ ကိုယ္တိုင္လဲလုပ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ တကယ့္ေရွ႕သိပ္ေရာက္ေနတဲ့ ႏိုင္ငံေတြက အခြင့္အေရးမွန္သမွ် ရခ်င္တာမ်ိဳး သေဘာမတူပါ။ ကိုယ့္ႏိုင္ငံရဲ႕ ပကတိ လူမႈေရး၊ စီးပြါးေရး၊ ဘာသာေရး၊ လံုျခံဳေရးစတဲ့ အေနအထားေတြနဲ႔ မညီေသးတဲ့ ဥပေဒတင္တာမ်ိဳး၊ ဥပေဒျပင္တာမ်ိဳးမွာ “ျပည္တြင္းအေျခအေန” ကို ပိုျပီး စဥ္းစားသင့္ၾကပါတယ္။ မခံခ်င္စိတ္ တခုတည္းေၾကာင့္ ေျပာၾက၊ ေရးၾက၊ လုပ္ၾကတာကို အားေမေပးပါ။ ဒါေပမဲ့ မခံခ်စိတ္ျဖစ္လာေအာင္ အရင္လုပ္တာကို ဆန္႔က်င္ပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံသား ကေလးေတြ သူမ်ားေတြလို စာတတ္ေအာင္၊ မိခင္ေတြ မီးတြင္းအေသအေပ်ာက္ သူမ်ားေလာက္ မမ်ားေအာင္၊ ေယာက္်ား၊ မိန္းမမွန္သမွ် သူမ်ားႏိုင္ငံထြက္ (မလုပ္ခ်င္ေပမဲ့) အလုပ္လုပ္ရတာ မျဖစ္ၾကရေအာင္ စတာေတြကိုသာ အရင္ပဌမ လုပ္ၾကမွာပါ။ ဒါေတြကို လမ္းလြဲေစတာမွန္သမွ် တားဆီးသင့္ၾကပါတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
၁၆-၆-၂ဝ၁၃

(၁) Palestine and Israel ပါလစၥတိုင္း-အစၥေရးလ္ = လူမ်ိဳးေရးအသြင္လို႔ယူဆၾကတာလဲရွိတယ္။ ၁၉၂၉ မွာ ျဖစ္ခဲ့တယ္။ ၁၉၄၇ မွာ အစၥေရးႏိုင္ငံလို႔ UN က ဆံုးျဖတ္ခဲ့တယ္။ အဲဒီေနရာက ပါလစၥတိုင္းလူမ်ိဳးေပါင္း ၇၁၁ဝဝဝ ကေန ၇၂၅ဝဝဝ ထြက္ခြါခဲ့ရတယ္။
(၂) Pakistan and India ပါကစၥတန္-အိႏၵိယ = ၁၉ဝ၆ မွာ ဒါးကားမွာ ဖြဲ႔ခဲ့တဲ့ All India Muslim League (AIML) ကို ဟိႏၵဴအမ်ားစုၾကီးစိုးတဲ့ Indian National Congress ကသံသယရွိလာတယ္။ ၁၉၄၇ မွ ျဗိတိသွ်ကိုလိုနီကေန အိႏၵိယနဲ႔ ပါကစၥတန္ဆိုျပီး၊ ႏိုင္ငံ ၂ ခုအျဖစ္ လြတ္လပ္ေရးေပးတယ္။ အခုထိရန္သူဆက္ဆံေရးထားၾကတယ္။
(၃) Ethiopia – Somalia အီသီယိုးပီးယား-ဆိုမာလီ = Abyssinian-Adal War စစ္ပြဲလို႔လဲေခၚတယ္။ Ethiopian Empire နဲ႔ Adal Sultanate ေတြဟာ ၁၈၂၉ ကေန ၁၅၅၉ အတြင္း တိုက္ခိုက္ခဲ့ၾကတယ္။
(၄) Nigerian conflict ႏိုက္ဂ်ီးရီးယား = ၁၉၅၃ ကေန ၁၉၆ဝ ေက်ာ္အထိျဖစ္တယ္။
(၅) Buddhist Uprising ဗုဒၶဘာသာ၊ ဗီယက္နမ္ ေခါင္းေဆာင္ Ngo Dinh Diem ငိုဒင္းဒမ္ (၁၉၅၅-၁၉၆၃) ဟာ ကက္သလစ္ဘာသာဝင္ျဖစ္တယ္။ ဌာေနတိုင္းရင္းသားေတြနဲ႔ အမ်ားစု ဗုဒၶဘာသာဝင္ေတြကို ႏွိပ္ကြက္ခဲ့တယ္။ လူထုနည္း၊ စစ္ေရးနည္းေတြနဲ႔ ဆူပူမႈျဖစ္ခဲ့တယ္။ ဘုန္းၾကီးေတြ ကိုယ့္ကိုယ္ကို မီးရွိဳ႕ျပီးဆႏၵျပခဲ့ၾကတယ္။ 1966 မွာ Buddhist crisis ျဖစ္တယ္။
(၆) Chinese conflict တရုပ္ပဋိပကၡဆိုတာ တိဘက္နဲ႔ျဖစ္တာ မဟုတ္ေသးပါ။ ၁၉၃၆ (ရွန္ရွီကိုင္) ကေန (ကာဇတ္) လူမ်ိဳး ၂ဝဝဝဝ ကို (ဇင္ဂ်န္း) ကေန (ကြင္ဂိုင္း) ကို ႏွင္ထုတ္တယ္။ ဒိေနာက္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ၾကီး (မ ဘူဖန္း) ဦးေဆာင္ျပီး မြတ္ဆလင္ေတြကို အမ်ားအျပား သတ္ျပစ္တယ္။ ၁၃၅ ေယာက္ဘဲ က်န္ေတာ့တယ္လို႔ ဆိုတယ္။ (အူဂဟာ) မြတ္ဆလင္ေတြနဲ႔ (ေဟြ) တပ္ေတြလည္း အခုထိ ျဖစ္ေနၾကတံုးဘဲ။
(၇) Lebanese Civil War လက္ဘႏြန္ျပည္တြင္းစစ္ = ပါလစၥတိုင္းကေရာက္လာသူေတြကန လက္နက္ကိုင္ျပီး PLO ေျပာက္ၾကားျဖစ္လာတာကေနျဖစ္တယ္။

၁။ ခရူးဆိတ္စစ္ပြဲ၊ ဥေရာပ၊ ၁ဝ၉၅-၁၂၉၁ ခုႏွစ္၊ အစၥလမ္ ႏွင့္ ခရစ္ယန္၊ ေသဆံုးသူေပါင္း = ၁ဝဝဝ,ဝဝဝ-၃ဝဝဝ,ဝဝဝ။ ၁၁ ရာစုကေန ၁၆ ရာစု ႏွစ္ေပါင္း ၂ဝဝ အတြင္းမွာ ျပတ္ေတာင္းျပတ္ေတာင္း စစ္ပြဲေပါင္း ၃ ခုျဖစ္တယ္။ ပဌမခရူးဆိတ္စစ္ဟာ Pope Urban II ကေနစတာပါ။
၂။ ျပင္သစ္ဘာသာေရးစစ္ပြဲ၊ ပရိုတက္စတင့္ ႏွင့္ ရိုမင္ကက္သလစ္၊ ၁၅၆၂-၁၅၉၈ ခုႏွစ္၊ ေသဆံုးသူေပါင္း = ၂,ဝဝဝ,ဝဝဝ - ၄,ဝဝဝ,ဝဝဝ။
၃။ အႏွစ္ ၃ဝ စစ္ပြဲ၊ ဟိုလီရိုမင္အင္ပါယာ၊ ပရိုတက္စတင့္ ႏွင့္ ရိုမင္ကက္သလစ္၊ ၁၆၁၈-၁၆၄၈ ခုႏွစ္အတြင္း၊ ေသဆံုးသူေပါင္း = ၃,ဝဝဝ,ဝဝဝ - ၁၁,၅ဝဝ,ဝဝဝ။
၁၆၁၈-၁၆၄၈ ဥေရာပအလယ္ပိုင္းမွာျဖစ္ခဲ့တယ္။ ျဖစ္ေစတဲ့အေၾကာင္းခံအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ ပါဝင္တဲ့တိုင္းျပည္လဲ မ်ားတယ္။
၄။ ႏိုက္ဂ်ီးရီးယားျပည္တြင္းစစ္၊ အစၥလမ္ ႏွင့္ ခရစ္ယန္၊ ၁၉၆၇-၁၉၇ဝ ခုႏွစ္၊ ေသဆံုးသူေပါင္း = ၁,ဝဝဝ,ဝဝဝ - ၃,ဝဝဝ,ဝဝဝ။
၅။ လက္ဘႏြန္ျပည္တြင္းစစ္၊ ၁၉၇၅-၁၉၉ဝ အထိ၊ ဆူနီ-ရွီယိုက္ ႏွင့္ ခရစ္ယန္၊ ေသဆံုးသူေပါင္း = ၁၃ဝ,ဝဝဝ-၂၅ဝ,ဝဝဝ။ ၆။ ဒုတိယဆူဒန္ ျပည္တြင္းစစ္၊ အစၥလန္ ႏွင့္ ခရစ္ယန္၊ ၁၉၈၃-၂ဝဝ၅ အထိ၊ ေသဆံုးသူေပါင္း = ၁,ဝဝဝ,ဝဝဝ-၂,ဝဝဝ,ဝဝဝ။